Bas Joustra

We willen graag grip hebben. Op ons bedrijf, onze carrière, ons gezin, onze toekomst. Zeker als je gewend bent verantwoordelijkheid te nemen, problemen op te lossen en vooruit te denken, voelt controle vaak als iets positiefs. Het heeft je waarschijnlijk zelfs gebracht waar je nu bent.

Maar ergens onderweg kan die kracht ook energie gaan kosten.

Je ligt ’s avonds in bed en denkt na over wat een zakenpartner van je voorstel vindt. Je ergert je aan een medewerker die anders reageert dan je had verwacht. Je blijft malen over een beslissing die je twee jaar geleden hebt genomen. Of je maakt je druk over wat klanten, collega’s of vrienden zullen denken wanneer jij besluit het roer om te gooien.

Allemaal begrijpelijk. Maar er zit één probleem in: je probeert invloed uit te oefenen op iets waar je nauwelijks invloed op hebt.

Twee gebieden

Ik vind het daarom interessant om situaties heel simpel op te delen.

Aan de ene kant staat alles wat buiten jouw invloed ligt: wat anderen van je vinden, hoe iemand reageert, wat er morgen gebeurt, economische ontwikkelingen, fouten van anderen, het verleden.

Aan de andere kant staat een veel kleiner gebied. Daar zitten jouw keuzes, je gedrag, je houding, je grenzen, je inspanning en de manier waarop jij reageert.

Dat tweede gebied lijkt kleiner. Maar daar gebeurt uiteindelijk alles.

Neem een ondernemer die overweegt zijn bedrijf te verkopen. Hij kan maanden bezig zijn met vragen als: Is dit wel het juiste moment? Wat vinden mijn compagnons ervan? Krijg ik later spijt? Wat ga ik daarna doen? En wat als de koper afhaakt?

Op geen van die vragen krijgt hij volledige zekerheid.

Wat hij wél kan doen, is bepalen wat voor hem belangrijk is. Het gesprek aangaan. Zijn voorwaarden formuleren. Onderzoeken waar hij energie van krijgt. En uiteindelijk een keuze maken die daarbij past.

Of neem iemand die na twintig jaar hard werken merkt dat zijn werk hem steeds minder plezier geeft. Alles ziet er aan de buitenkant prima uit. Goed inkomen, mooi huis, gezin, sociale kring. Toch knaagt er iets.

Dan kun je jarenlang bezig blijven met wat anderen ervan zouden vinden als je minder gaat werken, iets anders gaat doen of zelfs helemaal stopt.

Maar misschien is de interessantere vraag:

Wat zou jij kiezen als je even niet verantwoordelijk was voor de reactie van anderen?

Een kleine opdracht

Pak eens een vel papier en teken een vierkant en een cirkel.

Schrijf in het vierkant alles wat op dit moment energie van je vraagt, maar waar je feitelijk geen controle over hebt. Mensen, verwachtingen, gebeurtenissen, onzekerheden, het verleden.

Schrijf vervolgens in de cirkel wat jij vandaag daadwerkelijk kunt beïnvloeden.

Je zult waarschijnlijk merken dat veel gedachten in het vierkant terechtkomen.

Kies daarna één ding uit je cirkel en doe daar deze week iets mee. Een gesprek voeren. Nee zeggen. Een besluit nemen. Iemand om hulp vragen. Of juist bewust besluiten om iets los te laten.

Niet omdat het probleem daarmee onmiddellijk verdwenen is, maar omdat je je energie weer richt op de plek waar die iets kan veranderen.

Minder controle kan juist meer regie betekenen

Dat klinkt misschien tegenstrijdig. Maar controle en regie zijn niet hetzelfde.

Controle probeert ook de buitenwereld beheersbaar te maken. Regie begint bij jezelf.

In mijn praktijk spreek ik veel ondernemers en professionals die gewend zijn verantwoordelijkheid te dragen. Juist bij grote keuzes kan die kwaliteit ervoor zorgen dat je eindeloos blijft rekenen, nadenken en scenario’s maken. In mijn gesprekken proberen we daarom niet altijd méér antwoorden te vinden. Soms halen we juist alles weg waar je toch geen invloed op hebt.

Wat overblijft, is vaak verrassend helder.

Meer rust. Meer helderheid. Meer vrijheid.

En soms begint dat met één simpele vraag:

Waar richt jij vandaag je energie op?