Bas Joustra

We zeggen het makkelijk. Tegen onze kinderen, onze partner of iemand die ondertussen op zijn telefoon kijkt. Luister nou ff. Want wat jij te vertellen hebt, verdient even aandacht. Logisch toch? Maar hoe goed luister je zelf eigenlijk?

Je partner vertelt over een vervelende werkdag. Na drie zinnen weet jij het al: grenzen aangeven. Een vriend twijfelt over zijn bedrijf. Jij kent nog wel iemand met wie hij moet praten. Je kind vertelt over ruzie op school. “Dan ga je toch lekker met iemand anders spelen?”

Goed bedoeld. En misschien zelfs een bruikbaar advies. Maar heb je al begrepen wat de ander eigenlijk wilde vertellen?

Je oren luisteren, je hoofd loopt vooruit

Als coach en sparringpartner is luisteren een belangrijk onderdeel van mijn werk. Dat vraagt meer dan stil zijn terwijl iemand praat. Ik moet ook opletten dat mijn eigen ervaringen, aannames en ideeën het gesprek niet gaan bepalen. Juist vanuit mijn ondernemersachtergrond kan de neiging om mee te denken en oplossingen te zoeken dichtbij liggen.

Misschien herken je dat. Terwijl de ander nog praat, ben jij alvast je antwoord aan het voorbereiden. Je hoort iets bekends en denkt: daar weet ik wel wat op. Alleen mis je daardoor misschien juist de zin die daarna komt.

Echt luisteren vraagt dat je nieuwsgierig blijft. Ook wanneer je denkt dat je het verhaal al kent. Hieronder zes dingen die je in je volgende gesprek meteen kunt proberen.

1. Zorg dat je ook werkelijk beschikbaar bent

“Vertel maar, ik luister hoor.” Ondertussen nog even een bericht beantwoorden of de vaatwasser uitruimen. Soms gaat dat prima samen. Maar wanneer iemand iets vertelt wat voor hem belangrijk is, kan jouw verdeelde aandacht voelen alsof het verhaal er even tussendoor moet.

Probeer dit: leg je telefoon weg, stop even met wat je doet en richt je op de ander. Komt het echt niet uit? Maak dan een concrete afspraak.

“Mijn hoofd zit nog bij iets wat ik moet afmaken. Geef me tien minuten, dan kom ik bij je zitten.”

Kom er vervolgens zelf op terug. Daarmee laat je zien dat je het gesprek belangrijk vindt.

2. Stel één vraag voordat je advies geeft

Je partner zegt: “Ik ben helemaal klaar met mijn werk.”

Je kunt meteen over een andere baan beginnen. Maar misschien gaat het om één lastige collega, een drukke week of het gevoel nergens waardering voor te krijgen. Dat weet je nog niet.

Probeer dit: stel eerst een korte, open vraag.

“Wat maakt dat je er zo klaar mee bent?”

Luister vervolgens naar het antwoord. Pas op voor advies dat zich als vraag verkleedt: “Zou je niet gewoon eens met je manager gaan praten?” Daar zit jouw oplossing al in. Met “Wat zit je het meest dwars?” laat je de richting nog bij de ander.

3. Laat jouw vergelijkbare verhaal nog even wachten

Een vriend vertelt dat hij slecht slaapt. Jij ook. Voor je het weet gaat het over jouw nachten, jouw drukte en het hoofdkussen dat je laatst hebt gekocht.

Herkenning kan prettig zijn. Maar geef de ander eerst de ruimte om zijn verhaal af te maken.

Probeer dit: merk je dat je “Dat heb ik ook!” wilt zeggen? Vraag dan eerst nog even door.

“Lig je ergens over te piekeren, of word je gewoon steeds wakker?”

Je hoeft je eigen ervaring niet achter te houden. Kijk alleen even of die op dat moment iets toevoegt voor de ander, of vooral iets is wat jij graag kwijt wilt.

4. Laat horen wat je hebt begrepen

Je hoeft niet voortdurend te knikken of “ja, precies” te zeggen. Met een korte samenvatting kun je veel duidelijker laten merken dat je luistert.

Een ondernemer vertelt uitgebreid over personeel, klanten en beslissingen die allemaal op zijn bord belanden. Je zou kunnen zeggen:

“Als ik je goed begrijp, ben je vooral moe van het feit dat iedereen steeds bij jou uitkomt. Klopt dat?”

Misschien zegt hij ja. Misschien zegt hij: “Nee, het is vooral dat niemand ziet hoeveel ik doe.” Dan kom je samen een stap verder.

Probeer dit: gebruik woorden als “Als ik je goed begrijp…” of “Bedoel je dat…?” Daarmee maak je ruimte voor een correctie. De ander bepaalt of jij hem goed hebt begrepen.

5. Geef een stilte even de tijd

Je kind komt thuis en zegt: “Het was stom op school.”

“Waarom? Wat is er gebeurd? Had je ruzie? Met wie?”

Voor je het weet houd je een klein verhoor, terwijl je eigenlijk belangstelling wilt tonen.

Probeer dit: reageer rustig en stel één vraag.

“Stom? Vertel eens.”

Laat daarna een paar tellen ruimte. Er hoeft niet meteen een antwoord te komen. En als je kind niet wil praten, kun je zeggen: “Oké. Als je straks wilt vertellen, luister ik.”

Hetzelfde geldt bij volwassenen. Een pauze kan gewoon betekenen dat iemand zoekt naar woorden. Die hoef jij niet altijd aan te leveren.

6. Vraag welke hulp welkom is

Soms wil iemand advies. Soms wil iemand samen nadenken. En soms wil iemand gewoon even hardop zeggen dat het allemaal veel is.

Probeer dit: vraag het rechtstreeks.

“Wil je dat ik met je meedenk, of wil je vooral even je verhaal kwijt?”

Dat kan een hoop frustratie voorkomen. Jij hoeft niet te raden wat jouw rol is en de ander hoeft jouw goedbedoelde oplossingen niet af te wijzen.

En luisteren verplicht je niet om het overal mee eens te zijn. Je kunt zeggen: “Ik begrijp dat je daar boos van werd”, terwijl je zelf anders naar de situatie kijkt. Je erkent dan wat iets met iemand doet.

Een kleine opdracht voor deze week

Kies één gesprek waarin je bewust oefent. Thuis, op je werk of tijdens een wandeling. Maak het klein: laat de ander uitpraten, stel een open vervolgvraag en vat kort samen wat je hebt gehoord. Wacht met advies totdat je weet of dat welkom is.

Vraag jezelf achteraf af: wat hoorde ik wat ik anders misschien had gemist? En hoe vaak wilde ik het gesprek overnemen?

Je zult merken dat je soms toch onderbreekt, invult of afdwaalt. Ik denk dat vooral telt wat je daarna doet. Je kunt altijd zeggen: “Wacht, ik ga te snel. Je was nog aan het vertellen.”

We vragen makkelijk of een ander even naar ons wil luisteren. Deze week kun je eens kijken hoe het is om die aandacht zelf wat bewuster te geven.